Historia szkoły

Okres III: 1916 - 1931

Po odzyskaniu niepodległości szkoła przeszła do resortu Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, a Towarzystwo Szkoła Średnia oddaje utrzymywane dotąd przez siebie Gimnazjum na własność państwa; aktem z 14 sierpnia 1918 roku szkoła zostaje upaństwowiona i otrzymuje nazwę "Królewsko - Polskie Gimnazjum im. Króla Władysława Jagiełły", potem Państwowe (Gimnazjum Męskie im. Króla Władysława Jagiełły. Rok później' przekazano państwu gmach szkolny.. Jednak miasto nadal poczuwało się do dalszej opieki nad szkołą.

W tym celu powołano w 1922 roku stowarzyszenie Towarzystwo Przyjaciół Gimnazjum im. Władysława Jagiełły, którego członkami byli: M. Mochnacki, Szlagier, E. Smoleńska, J. Mierzejewski, A. Lutyński, L. Smelcerowa, St. Żółtowski.

Nowym dyrektorem na miejsce Adama Grabowskiego zostaje Konstanty Ludwik Dąbrowski (1856-1938), po raz drugi powołany na to stanowisko. Pierwszy raz był dyrektorem w roku szkolnym 1909/10 razem z Adamem Grabowskim. Studiował na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Warszawskiego, a po jego ukończeniu pracował jako nauczyciel języka polskiego w Warszawie.

Uwagę zwraca długoletnia praca inicjatorów i założycieli szkoły: Aleksandra Macieszy, Alojzego Stodółkiewlcza i Józefa Rokitnickiego. Każdy z nich przepracował ponad 25 lat w Gimnazjum. Drugim jest fakt dalszego zatrudnienia kobiet na etatach nauczycielek. Na początku pracowały tylko 3, a już w roku 1930/31 ich liczba podwoiła się. Do ich obowiązków należało, oprócz spraw dydaktycznych, pomoc biednym uczniom, dożywianie, zwalnianie od wpisowego.

Zatrudniano nauczycieli posiadających stopień naukowy m.in. doktora: Henryka Pyrzakowskiego, który posiadał stopień doktora filozofii i uczył w Gimnazjum języka łacińskiego, niemieckiego i propedeutyki filozofii. Pracę w szkole podejmowały niekiedy całe rodziny. Do takich należą: Kleindienstowie, Dąbrowscy. Oskar Kleindienst nauczał religii ewangelicko augsburskiej i języka niemieckiego od 1906 roku do 1913 roku, a jego żona Marta Kjeindienstowa uczyła języka niemieckiego do 1933 roku. Z rodziny Dąbrowskich pracował ojciec i córka. Konstanty Dąbrowski był nauczycielem Języka łacińskiego i dyrektorem szkoły w latach 1916-1931, a Zofia Dąbrowska nauczycielką rysunków i zajęć praktycznych.

Nauczyciele kładli duży nacisk na dokształcanie, co było wynikiem rozporządzenia z 26.IX.1922 roku. Bardzo chętnie brali udział w różnego rodzaju kursach, pogadankach. W tym czasie organizowane były w Warszawie krótkoterminowe kursy metodyczne, cieszące się dużym uznaniem wśród nauczycieli.

Gimnazjum zatrudniało też na stałe personel medyczny Lekarzem szkolnym, pracującym od założenia szkoły do 1939 roku był doktor Aleksander Maciesza, wyjątkowo czynny i zasłużony.

Działalność lekarza szkolnego obejmowała kilka zakresów. Jako pierwszoplanową traktował profilaktykę, a później dopiero opiekę medyczną nad młodzieżą. Aleksander Macieszy rozpoczynając coroczną działalność medyczną, zaczynał od dostarczenia uczniom klas pierwszych ankiety na temat warunków życia. Prowadził również ewidencję chorób, które nękały uczniów Gimnazjum w latach 1926-1928. W roku 1926 ogólna liczba zachorowań na różne choroby była niewielka i wynosiła 19. Młodzież chorowała na odrę i płonicy, na pierwszą zapadło 8 osób, a na drugą 7. Natomiast rok 1928 obfitował w liczne zachorowania (zanotowano ich 45). Najwięcej uczniów zachorowało wówczas na świnkę.

W związku z zachorowaniami na płonicę lekarz szkolny zorganizował 3 konferencje z rodzicami, na których wygłosił pogadanki o tej chorobie i możliwościach jej zapobiegania. W celu zahamowania zachorowań w szkole przeprowadzono szczepienia szczepionką Gabryczewskiego, ale tylko wśród uczniów, których rodzice wyrazili na to zgodę. Ogółem zaszczepiono 115 uczniów klas niższych, na ogólną liczbę 412.

Przedmiotem specjalnych zabiegów Aleksandra Macieszy był problem alkoholizmu. Lekarz odkrył pewne objawy u niektórych uczniów klas najstarszych. Podjęto szybko działania. Zostały wygłoszone liczne prelekcje, a także przeprowadzono serię rozmów indywidualnych. Z pomocą Aleksandrowi Macieszy przybyli uczniowie z drużyny harcerskiej i Stowarzyszenia Koleżeńskiego. Jednak o wynikach akcji niewiele wiadomo, chociaż sądząc po szeroko zakrojonym działaniu, musiały odnieść oczekiwane skutki.

Chorym uczniom Aleksander Maciesza wydawał zwolnienia na specjalnych blankietach firmowych Gimnazjum z nadrukiem "Lekarz szkolny Państwowego Gimnazjum im. Władysława Jagiełły w Płocku".

Aleksander Maciesza, czynnie działający w zakresie podniesienia zdrowotności wśród uczniów, wraz z innymi przedstawicielami szkół średnich powołał w 1925 roku i uruchomił "Kąpielisko Szkolne", potocznie zwane łaźnią.

Było to pierwsze w Polsce międzyszkolne kąpielisko. Pomieszczenie, które zajmowała łaźnia było przestronne. Na podłodze leżały drewniane podesty, a kąpieli zażywano po uruchomieniu natrysków z ciepłą wodą. W ciągu 3 miesięcy młodzież Gimnazjum skorzystała z 873 kąpieli, które odbywały się w poniedziałki i wtorki co drugi tydzień.

Od 1918/19 roku uruchomiono w szkole również gabinet stomatologiczny, na stanowisko lekarza stomatologa zatrudniono doktor J. Nowicką-Żółtowską.

W roku szkolnym 1930/31 wprowadzony zostaje w Gimnazjum nowy program. Ogółem uczono 16 przedmiotów. We wszystkich klasach była ta sama liczba godzin lekcyjnych - 30, co oznacza wyraźny spadek liczby godzin w porównaniu z rozkładem z 1908 roku (39 godzin). W planie umieszczono również zajęcia dodatkowe, które nie figurowały w poprzednim rozkładzie. Do zajęć dodatkowych zaliczono: rysunki, gry i zabawy, śpiew, chór, orkiestrę i hufiec szkolny. Warto zwrócić uwagę, iż nie umieszczono w rozkładzie takich przedmiotów jak: Język rosyjski, historia Rosji, kosmografia, kaligrafia, prawo, logika i psychologia. Łączono też niektóre przedmioty, np.: matematykę i przyrodę. Dużą uwagę w programie zwracano nadal na ćwiczenia fizyczne, nazywane cielesnymi.

Tradycją uczniów Gimnazjum stał się ich udział w życiu politycznym. W 1920 roku do wojska polskiego wstąpiło 199 ochotników od klasy IV wzwyż. Walczyli w rejonie Ciechanowa, Mławy, Ostrołęki. Nie wszyscy uczniowie powrócili. W walkach zginęło 7, zaginęło bez wieści 6, w niewoli znalazło się 27. Za ofiarność i bohaterstwo w walce 6 osób odznaczono Krzyżem Walecznych. Koledzy szkolni postanowili również ubonorować swoich bohaterskich kolegów i za sprawą Stowarzyszenia Koleżeńskiego przystąpili do upiększenia brązowych tablic pamiątkowych z nazwiskami poległych uczniów - bohaterów. Tablice te otrzymały herby z czasów Jagiellonów, z tak zwanych wolich oczu.

Staraniem profesora Stanisława Kaczyńskiego powstaje orkiestra. Duże zainteresowanie spowodowało, iż stworzono dwie grupy.. pierwsza gromadziła młodzież starszą, druga uczniów klas młodszych. jednym z głównych utworów wykonywanych przez orkiestrę był marsz "Maturus sum" ucznia Miłeckiego cieszący się ogromnym uznaniem wśród młodzieży..

Od 1925 roku, z inicjatywy profesora Wacława Kuleszy zorganizowano Kółko Mandolinistów.

Na instruktora zaproszono ucznia Gimnazjum Małachowskiego. Prezesem brano ucznia Wodnickiego z klasy VIIb. Zespoły muzyczne i wokalne działające w Gimnazjum cieszyły się ogromnym powodzeniem, o czym świadczą liczne koncerty dla młodzieży szkół średnich jak i dla szerszego grona. W dowód sympatii i uznania od Stowarzyszenia Koleżeńskiego kółka muzyczne otrzymały pieniądze na zakup nowych nut.

W szkole działały także inne kółka: matematyczne, fizyczno-chemiczne, fotograficzne, esperantystów, radiotechników, Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, PCK, przyrodnicze, "Filomatów", koło sportowe "Jagiellonka" oraz Sodalicja Mariańska im. Królowej Korony Polskiej. Ich opiekunami byli nauczyciele, a przynależność uczniów nieobowiązkowa.

Koło matematyczne założone zostało w październiku 1925 roku z inicjatywy uczniów Haussa i Iebsona. Opiekę nad kołem sprawował nauczyciel matematyki Feliks Krzyżanowski. Członkowie koła już na pierwszym zebraniu otrzymali tematy do opracowania i wygłoszenia np.: "Historia matematyki", "Teoria liczb", "Analiza wyższa", "Szczegółowa dyskusja równań", "Podstawy geometrii wykreślnej".

Aleksander Maciesza, wielki miłośnik fotografii, zawiązał kółko fotografów - amatorów. Liczyło 25 członków. Wykłady wygłaszane były przez Macieszę i zapraszanego profesora Różyckiego oraz niektórych uczniów. Zdobytą teorię starano się wykorzystać praktycznie, dlatego też w szkole urządzono ciemnię fotograficzną.

W 1928 roku powstało kolejne koło zainteresowań pod nazwą koło radiotechników. Opiekunem został nauczyciel fizyki Józef Karaskiewiez. Zajęcia odbywały się w każdą sobotę w godzinach popołudniowych. Prowadzono odczyty, doświadczenia. Na jednym z zebrań padła propozycja wybudowania nadajnika krótkofalowego o słabej mocy na potrzeby Gimnazjum. Plan stacji i kosztorys, który opracowali uczniowie, opiekun koła przedstawił w Kuratorium celem zatwierdzenia i otrzymania pieniędzy na realizację.

Jedną z najliczniejszych organizacji, bo skupiającą aż 100 % młodzieży, było Koło Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, które działało od 1929 roku. Opiekunem został nauczyciel Feliks Krzyżanowski.

W gimnazjum działała też Sodalicja Marlańska im. Królowej Korony Polskiej, jedyna organizacja religijna. Celem tego stowarzyszenia było pogłębianie życia religijnego i moralnego w Gimnazjum. Opiekunem był ksiądz Bronisław Lutyński. Jej członkowie włączyli się aktywni w życie szkoły, zajmując się niesieniem pomocy innym. Np. w 1928 roku wystawili przedstawienie pt. "Kopciuszek", zorganizowali zabawę taneczną, a dochód przeznaczyli na wpłacenie wpisów szkolnych.

Bardzo prężnie działał klub sportowy "Jagiellonka". Koło założone zostało w 1920 r. z inicjatywy nauczycieli Wawrzyfiskiego i Z. Trzeclaka, początkowo jako klub piłki nożnej. Jednak już w rok później za sprawą profesora Salomonowieza oprócz piłki nożnej włączono sekcję lekkiej atletyki, strzelecką, wioślarską. W 1925 r. powstają kolejne sekcje: jazdy konnej, szermiercza, łyżwiarska. Od tego też roku "Jagiellonka" figurowała na liście Związku Stowarzyszeń Sportowych w Warszawie. Członkowie klubu uczestniczyli w zawodach sportowych, w kwietniu i październiku 1925 rozegrali mecze piłki nożnej z drużyną z "Małachowianki". Obydwa zakończyły się rezultatem remisowym. Brali udział również w zawodach rozgrywanych poza Płockiem. Np. 30 zawodników wystartowało w zawodach organizowanych w Gostyninie.

Duże sukcesy odnieśli łyżwiarze figurowi w zawodach 1929 r. Sekcja szermiercza zorganizowała zawody we florecie między uczniami "Jagiellonki" a uczniami z Gimnazjum im. Mikołaja Kopernika w Łodzi. Dla podreperowania swojego budżetu klub "Jagiellonka" organizował zabawy taneczne.

Również ożywioną działalność prowadziła drużyna harcerska im. Szymona Mohorta, która liczyła wówczas 50 harcerzy. Drużyna zorganizowała za własne pieniądze obóz w Srebrnej koło Płocka, który trwał od 27 czerwca do 18 lipca 1927 roku. Komendantem był druh Grabowski, wzięło w nim udział 22 uczniów. Wizytę harcerzom złożył sam dyrektor Konstanty Dąbrowski.

Aby zasilić swój budżet, druhowie przez całą zimę 1927 roku dzierżawili ślizgawkę, z czego uzyskali 20 zł. Prowadzili też sklepik na terenie szkoły, w którym można było kupić słodycze. Po udanym letnim obozie harcerze zaczęli rozglądać się za zgromadzeniem pieniędzy na nowy obóz. Dlatego przygotowali i wystawili "Szopkę Harcerską" na scenie teatru miejskiego. Owocnej pomocy udzieliła im pani Skarżyńska.

W nowym gmachu szkoły działała biblioteka uczniowska, która w 1927 roku liczyła 2876 tomów. Miesięcznie korzystało z niej tylko 92 uczniów, można przypuszczać, iż spowodowane było to uiszczaniem miesięcznej opłaty w kwocie 30 groszy. Sala wzięła udział w pięknej akcji zebrania książek dla dzieci polskich mieszkających w Brazylii.

Uczniowie brali udział w różnych uroczystościach i ważnych wydarzeniach mających miejsce na terenie miasta. Np: 10 kwietnia 1921 roku młodzież szkolna wzięła udział w powitaniu Naczelnika Państwa Marszałka Józefa Piłsuckiego, który odwiedził Płock w celu udekorowania miasta Krzyżem Walecznych za obronę Płocka 18 i 19 sierpnia 1920 r.

Pewną specyfiką Gimnazjum im. Władysława Jagiełły było wydawanie czasopism. W redagowanie i przygotowywanie tekstu do poszczególnych numerów byli zaangażowani przeważnie uczniowie klas starszych.

Najwcześniej, bo od i lutego 1925 roku ukazywał się miesięcznik "Echo Szkolne", organ Stowarzyszenia Koleżeńskiego. Od grudnia 1926 roku gazeta zmieniła nazwę na "Do Czynu", ale nadal była organem Stowarzyszenia Koleżeńskiego. Zawierała artykuły dotyczące wydarzeń w kraju, mieście i szkole, wiersze pisane przez uczniów, łamigłówki, szarady, a od numeru trzeciego zaczęły się pojawiać także reklamy i ogłoszenia, płatne w zależności od wielkości.

Kolejnym czasopismem był miesięcznik "Głos Płockiej Młodzieży" wydawany początkowo przez zrzeszone szkoły średnie Płocka, a od 1932 roku wyłączne uczniów gimnazjum. Władysława Jagiełły.. Pierwszy numer ukazał się w 1928 roku. Zamieszczano w nim artykuł, o życiu społecznym w mieście, działalności różnych organizacji i kółek działających na terenie szkoły.