Historia szkoły

 Redaktor: Kopeć Wiesław

W dniach 22-23 września br. nasza szkoła będzie świętować Jubileusz 110-lecia powstania

 

Patronat Honorowy nad uroczystością objęli:

Marszałek Województwa Mazowieckiego - Adam Struzik

Starosta Płocki - Mariusz Bieniek

Prezydent Miasta Płocka - Andrzej Nowakowski

Prezes Towarzystwa Naukowego Płockiego - Zbigniew Kruszewski

 

HARMONOGRAM UROCZYSTOŚCI JUBILEUSZOWYCH NA PLAKACIE

I NA STRONIE SZKOŁY

 

Z kart historii Szkoły - KARTKA NR 3: „SZAJKA” STEFANA ŁOSIA – POWIEŚĆ O JAGIELLONCE

 

[Stefan Łoś, autor "Szajki" w wieku szkolnym w mundurku Jagiellonki z widocznym krzyżem harcerskim. Zdjęcie odnalazła w archiwum Uniwersytetu Warszawskiego pani Romana K. Kuffel. Obok S. Łoś na zdjęciu pochodzącym prawdopodobnie z czasu po II wojnie światowej, choć Joanna Siedlecka w książce "Obława. Losy pisarzy represjonowanych", w której znajduje się rozdział poświęcony Stefanowi Łosiowi, sugeruje, że zdjęcie to pochodzi sprzed wojny.]

 

Mało kto wie, że Jagiellonka, jej uczniowie i nauczyciele stali się przed laty bohaterami powieści.

Utwór nosi tytuł „Szajka”, napisał go Stefan Łoś, nasz absolwent z 1920 roku, i wydał po raz pierwszy w 1935 roku. Powieść ukazała się jeszcze raz po wojnie – w 1947 r. i od tego czasu nie była wydawana. Mało kto wiedział o jej istnieniu. Przed laty przynajmniej dwa razy powieść miała inscenizację w naszej szkole – raz przygotowali ją uczniowie pod kierunkiem pana Tomasza Klickiego, a drugi raz pod kierunkiem pani Anny Stachowicz w ramach warsztatów we współpracy w Teatrem Studio w Warszawie.

Z okazji Jubileuszu 110-lecia powstania Jagiellonki postanowiliśmy wznowić wydanie powieści.

Utwór opowiada o Płocku, zwanym Konradowem, oraz o naszej Szkole - uczniach i nauczycielach Pierwszego Gimnazjum Polskiego. Jego akcja rozgrywa się podczas I wojny światowej - w roku szkolnym 1917-1918 oraz w roku następnym - do 11 listopada 1918 r.

Tekst w postaci elektronicznej  z wydania drugiego, powojennego, uzyskaliśmy od pani Anny Wojciechowskiej, maturzystki 1959 roku, córki Mieczysława Sobocińskiego, absolwenta Jagiellonki z 1928 r., z rocznika Stefana Themersona, a potem wieloletniej nauczycielki języka polskiego w naszej Szkole. Ten tekst poddaliśmy obróbce redakcyjnej.

 

[Okładka drugiego wydania „Szajki” z 1947 r. zakupionego do Muzeum Szkoły w Antykwariacie im. J. K. Żupańskiego w Poznaniu.]

 

Kiedy jednak odkryliśmy w Bibliotece Narodowej wydanie pierwsze, które odszukał i sfotografował nasz Absolwent – Albert Walczak – obecnie student polonistyki i historii Uniwersytetu Warszawskiego – i porównaliśmy z nim wydanie II, okazało się, że tekst powojenny został poddany bardzo poważnym zniekształceniom, wynikającym z ingerencji cenzury (zostały zmienione całe rozdziały i mniejsze fragmenty, usunięto wszelkie odniesienia do Legionów, Piłsudskiego, Lwowa, walki z bolszewikami), dlatego postanowiliśmy nowe wydanie powieści uzgodnić z wydaniem pierwszym – zgodnym z wolą Autora.

 

[Okładka pierwszego wydania „Szajki” z 1935 r. Egzemplarz odnaleźliśmy w Bibliotece Narodowej.]

 

Zatem wydajemy powieść w kształcie z wydania pierwszego, natomiast w przypisach i w aneksie pokazujemy zakres zmian, jakie na skutek ingerencji cenzury zostały wymuszone w wydaniu II z 1947 r.

Premiera obecnego wydania powieści będzie miała miejsce 23 września podczas uroczystości jubileuszowych z okazji 110-lecia powstania Jagiellonki.

 

POWIEŚĆ UKAZUJE SIĘ PRZY WSPARCIU FINANSOWYM MARSZAŁKA WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO – ADAMA STRUZIKA.

Wydawcą powieści jest nasza Szkoła, a projekt okładki i druk wykonała firma Grafix.

 

Wydanie opatrzone jest wstępem, esejem o życiu i twórczości naszego Absolwenta Stefana Łosia, autorstwa Alberta Walczaka, notą edytorską, aneksem oraz wkładką zdjęciową.

 

W powstanie III wydania powieści zaangażowało się wiele osób:

Dyrektor Mirosław Piątek pozyskał niezbędne fundusze i Patronat Honorowy wydania w osobie Marszałka Adama Struzika oraz okazywał niezmiennie poparcie dla wydania powieści.

Prace redakcyjne, przypisy i korektę wykonali: Wiesław Kopeć i Albert Walczak.

Konsultację historyczną przypisów przeprowadził dr Grzegorz Gołębiewski, ustalając także w sposób niepodważalny pewne fakty, dotąd wątpliwe, w żołnierskiej biografii autora – przede wszystkim fakt, że został odznaczony orderem Virtuti Militari za udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 r., szczególnie za bohaterstwo w walkach w okolicach Ciechanowa w dniach 8 i 12 sierpnia. Pan Grzegorz Gołębiewski udostępnił także materiał fotograficzny ze swoich zbiorów do wkładki zdjęciowej.

Projekt okładki i obróbkę techniczną zdjęć wykonała pani Agnieszka Strzałkowska, pracownica firmy Grafix pod kierunkiem pani Anny Moss.

Nieocenioną pomocą w poszukiwaniu materiału fotograficznego i faktograficznego na temat autora powieści – Stefana Łosia – służyła pani Romana Krystyna Kuffel, autorka pięknej książki o Absolwentach naszej Szkoły – „Jagiellończyków biografie niepospolite”, przygotowanej na 100-lecie Szkoły, oraz redaktorka innych publikacji o naszej Szkole. Pani Romana odnalazła w Archiwum Narodowym w Krakowie „Akt urodzenia Stefana Łosia” i rozwiała w ten sposób wszelkie wątpliwości dotyczące miejsca urodzenia Jagiellończyka – urodził się w 1901 r. w Bobinie k. Pińczowa, a nie w Płocku, jak sugerowano w niektórych opracowaniach. Pani Romana odnalazła w Archiwum Uniwersytetu Warszawskiego zdjęcia Stefana Łosia z czasów szkolnych i żołnierskich oraz indeks Autora jako studenta Wydziału Prawa UW. Na jednym ze zdjęć Autor występuje w mundurku szkolnym Jagiellonki. Nigdy dotąd w żadnej publikacji takie zdjęcia się nie pojawiły – we wkładce fotograficznej w nowym wydaniu „Szajki” zamieszczamy je po raz pierwszy. Pani Romana Kuffel zakupiła i przekazała do Muzeum Szkoły dwie publikacje Stefana Łosia – opowiadanie „Bohaterski Łazik”, zamieszczone w przedwojennym zbiorku z serii „Zajmujące czytanki” oraz powojenny wodewil napisany wspólnie z pisarką Ewą Szumańska pt. „Tor przeszkód”. Pani Romana Kuffel udostępniła także wiele materiałów fotograficznych do wkładki zdjęciowej.

Pomoc w poszukiwaniu materiału fotograficznego do książki okazali pracownicy Towarzystwa Naukowego Płockiego, Biblioteki Zielińskich oraz Muzeum Mazowieckiego w Płocku, w szczególności pani Małgorzata Kwiatkowska oraz pani Barbara Rydzewska.

Zdjęcie przedwojennego dworku w Brochocinie k. Płocka, w którym mieszkała hrabiowska rodzina Łosiów, nadesłał z Warszawy pan Lech Borzym, kolekcjoner kart pocztowych z widokami dawnego Płocka, twórca wielkiego zbioru "pocztówek płockich" ofiarowanego Muzeum Mazowieckiemu, wydanego także na płycie przez Archiwum Państwowe, z zasobów którego czerpaliśmy materiał do wkładki zdjęciowej.

Pomoc w zdobyciu wiedzy na temat przedwojennych lekarzy płockich, pojawiających się w powieści, okazał pan doktor Jarosław Wanecki, prezes Okręgowej Izby Lekarskiej w Płocku.

Niezbędną pomocą w ustaleniu wielu faktów historycznych oraz w korekcie tekstu służyli nauczyciele naszej szkoły – historycy i poloniści – w szczególności pan Paweł Felczak, pani Zofia Sarnecka, pani Iwona Wiktorowska, pani Marta Borzęcka, pani Małgorzata Duch oraz pani Anna Stachowicz, a także uczniowie, a w szczególności Bartek Wojciechowski, uczeń klasy IIB.

Pomoc w składzie elektronicznym tekstu powieści okazali: pan Jakub Głowacki oraz Dawid Walczak, tegoroczny absolwent Małachowianki i uczestnik zajęć w Międzyszkolnym Klubie Myśli Polskiej.

Za to nieocenione wsparcie redaktorzy tekstu wyrażają wszystkim wskazanym osobom serdeczne podziękowanie.

 

  

[Rysunki Władysława Czarneckiego w I i w II wydaniu powieści. Z lewej rozpoznawalny nauczyciel naszej szkoły oraz inspektor szkolny w latach 1909-1919, Karol Mierzejewski, występujący w powieści pod pseudonimem "Szpek", późniejszy dwukrotny poseł na Sejm II RP. Z prawej scena z powieści, przedstawiona w rozdziale IV - sadzenie drzewek przy ul. 3 Maja w dniu 15 października 1917 r. z okazji 100. rocznicy śmierci Tadeusza Kościuszki. Przy tej okazji awanturę wywołał, co potwierdza Aleksander Maciesza w monografii Szkoły, niemiecki policmajster von Block - postać autentyczna w historii Płocka z czasów I wojny światowej.]

 

Z przyjemnością informujemy, że na łamach „Tygodnika Płockiego” (nr 37 z 13 września) ukazał się spory artykuł pani Leny Szatkowskiej zapowiadający publikację „Szajki”.

 

NAGRANIE DŹWIĘKOWE FRAGMENTÓW "SZAJKI"

Poniżej prezentujemy nagrania kilku fragmentów "Szajki" Stefana Łosia. Czytają uczniowie klasy dziennikarskiej - IIB.

Wyboru dokonał i udźwiękowienie opracował Bartek Wojciechowski. Rozdziały zapowiada Jakub Zuchniewicz.

Nagranie ma charakter amatorski, zostało zrealizowane na sprzęcie dostępnym w naszej szkole, nie jest wolne od przeróżnych zakłóceń, ale chcieliśmy mimo wszystko w ten sposób zapoznać społeczność szkolną z "Szajką" i zachęcić do jej przeczytania.

 

 000_Wstęp - Wiesław Kopeć
001_Rozdział 1 - Weronika Szymańska
005_Rozdział 5 - Katarzyna Radzikowska
012_Rozdział 12 - Joanna Nowak